Γράφει ο Στέλιος Τσιπνής


Σύμφωνα με τον Παπαρρηγόπουλο η ιστορία όλων των εθνών ξεκινάει από μικρές αυτοκέφαλες πολιτείες οι οποίες αρνούνται να ενοποιηθούν κάτω από κοινούς νόμους. Αυτή η εξέλιξη όμως, δηλαδή της ενοποίησης – αλλά και της ομογενοποίησης -, είναι φυσική και μοιραία. Ο ίδιος μάλιστα αποδίδει το γεγονός του σύντομου της ελληνικής κλασσικής ιστορίας -μόλις δύο αιώνες- σε αυτό ακριβώς το «ναυάγιο» της συνεργασίας και συμμαχίας ανάμεσα στις ελληνικές πόλεις. Αντίθετα η ρωμαϊκή ιστορία, η οποία επεκτείνεται σε πολλούς περισσότερους αιώνες, οφείλεται σε αυτήν ακριβώς την επιτυχία της Ρώμης να συνασπίσει όλη την περιοχή του Λατίου και στη συνέχεια της ιταλικής χερσονήσου.

Τι σχέση έχουν όμως όλα αυτά με την Ευρώπη; Σε αυτή την εξελικτική διαδικασία βρίσκεται πλέον και ο ευρωπαϊκός χώρος. Το σύντομο της ανθρώπινης ζωής δεν επιτρέπει στους Ευρωπαίους να αντιληφθούν αυτή την ιστορική πραγματικότητα. Η Ευρώπη όμως βρίσκεται συνεχώς υπό ζυμώσεις. Το πρόβλημα είναι ότι από αυτές έχουν προκύψει δύο μεγάλα μέτωπα, ο βορράς και ο νότος. Τουλάχιστον έτσι το αντιλαμβάνεται ο μέσος Ευρωπαίος. Η αντίληψη όμως αυτή δεν ευσταθεί πλήρως. Η Ευρώπη, όπως και ο υπόλοιπος κόσμος, είναι διαιρεμένη στο γνωστό δίπτυχο «φτωχοί – πλούσιοι». Η μόνη διαφορά μεταξύ βορρά και νότου είναι ότι στον πρώτο βρίσκει κανείς ακόμη τη μεσαία τάξη, κάτι που στο νότο έχει αρχίσει να εκλείπει .

Η προσέγγιση αυτή ενέχει μέσα της μία ουδετερότητα. Δεν αποτελεί ούτε την «δεξιά» αλλά ούτε και την «αριστερή» οπτική γωνία.

Ωστόσο η πραγματικότητα είναι πως η «δεξιά» πλευρά, και ιδίως η νεοφιλελεύθερη έκφρασή της, αντιμετωπίζουν με ευχαρίστηση το φαινόμενο της ενοποίησης για τους δικούς τους λόγους. Είναι γεγονός πως περισσότερο απ’ όλα η Ε.Ε. σήμερα είναι μία καθαρά οικονομική και τελωνειακή ένωση. Οι Συνθήκες της προβλέπουν ως αρχές την ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων, των εμπορευμάτων και των ατόμων. Έχει κατασκευαστεί πάνω στο νεοφιλελεύθερο δόγμα με πρόταγμα το Ευρώ και αυτό είναι αναντίρρητο.

Πού αφήνει όμως αυτό την «αριστερά»; Η αριστερά σήμερα είναι διεσπαρμένη σε πολλά κομμάτια. Με βάση όμως τις θέσεις πάνω στην Ε.Ε. και το Ευρώ μπορεί να κατηγοριοποιηθεί σε δύο ρεύματα. Το ένα είναι το «απόλυτο» ρεύμα της εξόδου τόσο από το Ευρώ όσο και από την Ε.Ε. Το ζήτημα όμως είναι το εξής: Μια τέτοια προσέγγιση αγνοεί τελείως αυτή την ιστορική «σταθερά» της ενοποίησης. Αυτή η σύζευξη που λαμβάνει χώρα αυτή τη στιγμή στη Γηραιά Ήπειρο μπορεί όντως να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των τραπεζών και των πολυεθνικών αποτελεί όμως μία defacto κατάσταση που έχει ως συνέπεια να σμίγουν και τα συμφέροντα των αδύναμων πολιτών της. Και στο παρελθόν οι ενοποιήσεις ξεκινούσαν όταν κάποιος ηγεμόνας επιθυμούσε να κυριαρχήσει στη γύρω περιοχή αλλά ολοκληρώνονταν όταν οι πληθυσμοί αυτών των γύρω περιοχών συγκροτούσαν ένα κοινό μέτωπο απέναντι στα προβλήματά τους. Η «αριστερά», ως προστάτης των αδύναμων, δε μπορεί να το αγνοεί αυτό.

Το δεύτερο ρεύμα που εντοπίζει κανείς είναι αυτό του τύπου «ΣΥΡΙΖΑ» αλλά και του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Ο πρώτος έχει κάνει μία «κοφτή» δεξιά στροφή και σύντομα θα περάσει την κόκκινη γραμμή για να βρεθεί στην αντίπερα όχθη. Έχει εν μέρει κατανοήσει ότι η λύση της απομόνωσης δεν είναι συνετή και έχει εγκλωβιστεί σε ένα ιδεολογικό τέλμα. Όσον αφορά το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς καλή τύχη σε όποιον αποφασίσει να «ανακαλύψει» την ατζέντα του.

Η ουσία βρίσκεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα -αλλά και κάθε χώρα- δεν μπορεί να δώσει λύση στην κρίση μόνη της διότι η κρίση δεν είναι ελληνική αλλά ευρωπαϊκή -αν όχι και παγκόσμια-. Η οικονομίες όλων των ευρωπαϊκών κρατών είναι τόσο αλληλοεξαρτώμενες πλέον που κανείς δε μπορεί να ακολουθήσει το δρόμο του «σοσιαλισμού σε μία χώρα». Η λύση θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ευρωπαϊκή. Βέβαια με την ουσιαστική ανυπαρξία μίας ευρωπαϊκής αριστερής δύναμης κάτι τέτοιο αποτελεί ουτοπία. Και δεν έχει σημασία «πόσο» αριστερή θα πρέπει να είναι μία τέτοια δύναμη. Σημασία έχει ότι δεν υπάρχει κανένας αντίλογος στον ευρωπαϊκό νεοφιλελευθερισμό που σαρώνει ένα-ένα τα κράτη της ηπείρου.

Η λύση θα δοθεί όταν οι ευρωπαίοι καταλάβουν τι τους ενώνει. Και αυτό που τους ενώνει δεν είναι η Συνθήκη της Λισσαβόνας, το Ευρώ και το κοινό δασμολόγιο αλλά η κοινή τους πορεία, ο κοινός τους πολιτισμός και περισσότερο απ’ όλα τα κοινά τους προβλήματα.