Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για την επέκταση των εξουσιών του προέδρου στην Τουρκία δεν ήταν ο θρίαμβος στον οποίο προσέβλεπε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: Η επικράτησή του ήταν οριακή, ενώ παράλληλα η νίκη του αμφισβητείται. Την ίδια στιγμή, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος επιβεβαιώνει τη διαίρεση στο εσωτερικό της χώρας, η οποία μάλιστα στα χρόνια του Ερντογάν έχει αποκτήσει έντονα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, πέρα από το εθνοτικό, το θρησκευτικό και το πολιτισμικό. Ο χάρτης παρουσιάζει μια τριχοτομημένη χώρα με μια περισσότερο «προοδευτική» παραλιακή ζώνη, την κεντρική ισλαμική «βαθιά» Ανατολή και τις κουρδικές νοτιανατολικές περιοχές.

Η αισιόδοξη εκδοχή για την επόμενη ημέρα θέλει τον Τούρκο Πρόεδρο να λαμβάνει το μήνυμα και να κινείται με μια πιο συναινετική πολιτική στο εσωτερικό για να επιχειρήσει να κλείσει μέτωπα. Αυτό θα επηρέαζε και την εξωτερική πολιτική, υποχρεώνοντάς τον να προχωρήσει ακόμα και σε μια σχετική αναδίπλωση έναντι της Ευρώπης, όπου ναι μεν η προοπτική ένταξης πλέον δεν συζητείται, αλλά στο οικονομικό πεδίο πρέπει να διατηρήσει τις σχέσεις με τον Νο 1 εμπορικό εταίρο, δηλαδή την Ε.Ε. Με άλλα λόγια, μια συνεργασία που θα περιοριζόταν σε τομείς που υπάρχουν κοινά συμφέροντα, δηλαδή σε οικονομία, εμπόριο, επενδύσεις, ενέργεια και προσφυγικό/μεταναστευτικό.

Η προσωπικότητα του, όμως, όπως και η δομή του κυβερνώντος κόμματος δεν εκτιμάται ότι θα επιτρέψουν την υλοποίηση ενός τέτοιου σεναρίου. Το «πληγωμένο θηρίο» μάλλον θα επιδείξει διάθεση να επεκτείνει την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, να προσπαθεί να περιορίσει και να καταπνίξει τις αντίθετες προς αυτόν φωνές, να κάνει ένα μεγαλύτερο βήμα προς τον αυταρχισμό προκειμένου να κρατήσει την εξουσία, ακριβώς γιατί το ποσοστό αμφισβήτησης του είναι πάρα πολύ υψηλό. Ακολούθως, δύσκολα θα μπορέσει να αλλάξει ρότα και στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, πράγμα που σημαίνει ότι αν ο Ερντογάν στριμωχτεί εσωτερικά και αισθανθεί αποσταθεροποιημένος ενδέχεται να επιχειρήσει αντιπερισπασμό με την Ελλάδα ή το Κυπριακό στο επίκεντρο.

Οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις τις οποίες αποδέχθηκε ο τουρκικός λαός τον καθιστούν τον απόλυτο κοινοβουλευτικό μονάρχη. Η διάκριση των εξουσιών τελειώνει, η εκτελεστική εξουσία θα μονοπωλείται από τον Πρόεδρο, το Κοινοβούλιο θα αποκτήσει διακοσμητικό χαρακτήρα, η Δικαιοσύνη θα ελέγχεται και το κράτος δικαίου θα αποτελεί παρελθόν. Η κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπως τη γνωρίζουμε στον δυτικό κόσμο, και όπως την οραματίστηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ, δυστυχώς τελειώνει. Αυτό που, ωστόσο, επιχειρείται αυτή την περίοδο στην Τουρκία, είναι κάτι πολύ πιο βαθύ και ουσιαστικό: είναι η προσπάθεια του Ερντογάν να επαναπροσδιορίσει συνολικά το αφήγημα της Τουρκίας, συνδυάζοντας τον ισλαμικό εθνικισμό και τον συντηρητισμό, με σκοπό την «συνέχιση του τουρκικού μεγαλείου μέσα από την ισλαμική πίστη» όπως το έχει προσδιορίσει ο ίδιος. Για αυτό και δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι η χώρα περνά πλέον από την εποχή του «Πατέρα των Τούρκων» στην εποχή του Σουλτάνου Ερντογάν.

*Ο Χρήστος Μπαξεβάνης είναι διεθνολόγος και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.