Η φράση που χρησιμοποείται στον τίτλο, δεν είναι τυχαία. Είναι το moto μέσα από το οποίο οι ΗΠΑ γνώρισαν τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός μεγιστάνας έγινε γνωστός μέσα από ένα τηλεοπτικό σόου στο οποίο διαγωνίζονταν άνθρωποι που διεκδικούσαν μία υψηλής θέσης εργασία στον όμιλό του, με τον ίδιο να κρίνει ποιος είναι ο καταλληλότερος από όλους. Στην πλειονότητά τους, οι διαγωνιζόμενοι άκουγαν απλά το σήμα κατατεθέν της εκπομπής, αλλά και του ίδιου του Tραμπ: You’re fired!

Προσπαθώντας κανείς να βρει στοιχεία για την ζωή του μελλοντικού προέδρου των ΗΠΑ, πέφτει επάνω σε έναν ορυμαγδό πληροφοριών, που είναι κάπως αλλόκοτες για ένα πρόσωπο που πλέον φέρει μία τεράστια ευθύνη στις πλάτες του.

Γεννήθηκε το 1946 στη Νέα Υόρκη. Φοίτησε στη στρατιωτική Ακαδημία της Νέας Υόρκης και στη συνέχεια αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, όπου σπούδασε οικονομικά. Ξεκίνησε τα πρώτα του βήματα στον επιχειρηματικό κόσμο στον τομέα του real estate, τη δεκαετία του 1970, με μεγάλες επιτυχίες, αλλά ακόμα πιο παταγώδεις αποτυχίες, καθώς αναγκάστηκε έκτοτε να κηρύξει 4 φορές πτώχευση στις επιχειρήσεις του. Μετά από μερικά χρόνια αδράνειας από την δημόσια ζωή, επέστρεψε την δεκαετία του 1990, αυτή τη φορά ως επενδυτής στο χώρο της ψυχαγωγίας. Λάνσαρε το όνομά του ως brand και το αποκορύφωμα της δημοσιότητας ήταν το περίφημο τηλεπαιχνίδι «The Apprentice».

Βέβαια οι τηλεοπτικές του εμφανίσεις δεν περιορίστηκαν μόνο εκεί. Ο μέλλων πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει κάνει και αυτό:

Τι μεσολάβησε όμως και ένας εκκεντρικός, δισεκατομμυριούχος τηλεοπτικός αστέρας αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική, πόσο μάλιστα με το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, ενώ ο ίδιος χρηματοδοτούσε τους Δημοκρατικούς;

Παρά το γεγονός πως ο ίδιος αρνούνταν κάθε εμπλοκή με την πολιτική, δεν ήταν λίγες οι δημόσιες παρεμβάσεις του για ζητήματα εξωτερικής και διεθνούς πολιτικής. Τόσο μέσω συνεντεύξεων όσο και μέσω των ΜΜΕ που άνηκαν στον όμιλο επιχειρήσεων του,ο Tραμπ προσπαθούσε διακριτικά να επηρεάσει το Κογκρέσο και κάθε άνθρωπο που βρισκόταν σε θέση ευθύνης, πάντα δηλώνοντας ξεκάθαρα πως δεν τον ενδιαφέρει η ενασχόληση με την πολιτική. Η πιο χαρακτηριστική του φράση, ήταν το 1998 σε συνέντευξή του στο περιοδικό People:

Εάν ποτέ αποφάσιζα να κατέβω υποψήφιος, θα το έκανα με το Ρεπουπλικανικό κόμμα. Έχει τους πιο χαζούς ψηφοφόρους στη χώρα. Πιστεύουν οτιδήποτε ακούν στο FOX News. Θα μπορούσα να τους λέω ψέμματα και αυτοί να τα πιστεύουν.

Ούτε ο ίδιος δεν θα το πίστευε πως η αποστροφή του αυτή θα γινόταν πραγματικότητα το 2015.

Η δημιουργία του κομματικού μηχανισμού

Ο Ντόλαντ Τραμπ ξεκίνησε να δημιουργεί το προσωπικό του κοινό τόσο μέσω του προσωπικού το brand, αλλά κυρίως μέσω του μικρού κινήματος, των birthers. Επρόκειτο για μια ομάδα πολιτών, ακροδεξιού χαρακτήρα, που άνηκαν στις τάξεις των Ρεπουπλικάνων και που υποστήριζαν πως ο Πρόεδρος Ομπάμα ήταν Άραβας, τρομοκράτης και όχι Αμερικανός πολίτης. Η συγκεκριμένη τάση, που βρισκόταν ακόμα δεξιότερα του συντηρητικού Tea Party στις τάξεις των Ρεπουπλικάνων άρχισε σιγά-σιγά να διογκώνεται και να παίρνει τον χαρακτήρα κινήματος. Ήταν η πρώτη δεξαμενή ψήφων στις οποίες στήριξε την πολιτική του υπόσταση ο Τραμπ.

Πηγαίνοντας πίσω στο 2012, κύρια εκφραστής του εν λόγω κινήματος υπήρξε η υποψήφια Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Σάρα Πέιλιν, η οποία ήταν συνυποψήφια του Tζόν Μακέιν στις προεδρικές εκλογές. Αν και ο ίδιος ο Μακέιν είχε -ακόμα και δημόσια- αρνηθεί τις αιτιάσεις για την καταγωγή του αντιπάλου του Μπαράκ Ομπάμα από εκπροσώπους των Birthers, η Πέιλιν ήταν εκείνη που έριχνε διαρκώς λάδι στη φωτιά με δημόσιες τοποθετήσεις της. Όπως εξομολογήθηκε ο τότε επικεφαλής της καμπάνιας του Μακέιν , Στηβ Σμίντ, ο ίδιος ο Μακέιν είχε συμβουλεύσει την συνυποψήφια του να μην «επενδύσει» στην ανερχόμενη τάση των ακραίων εντός του Ρεπουμπλικανικου κόμματος. Ο Μακέιν, όπως ανέφερε ο Σμιντ, ήταν προβληματισμένος με την ανερχόμενη αυτή τάση στο κόμμα που εκπροσωπούσε και δεν ήθελε σε καμία περίπτωση να συνδεθεί η υποψηφιότητα του με ακραία στοιχεία.

Τρία χρόνια μετά, το κίνημα αυτό είχε πάρει έκταση ακόμα και μεγαλύτερη του Tea Party, με αρκετά από τα «μέλη» του τελευταίου να στηρίζουν την ακραία ρητορική. Η κομματική βάση που θα αναδείκνυε τον Τραμπ σε υποψήφιο του Ρεπουμπλικανικού κόμματος είχε δημιουργηθεί, και την εκπροσωπούσαν μια σειρά από στελέχη, όπως η Πέιλιν, που στήριξε εξαρχής την υποψηφιότητα του δισεκατομμυριούχου στην κούρσα για την προεδρία.

 

Το Πολιτικό Στίγμα

Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο Trump μπορεί να συγκριθεί με το αντίστοιχο φαινόμενο της Γαλλίας, των Κάτω Χωρών, ακόμη και με άλλους εθνικιστές της Ευρώπης. Όλοι αυτοί οι εθνολαϊκιστές εκφράζουν  αμιγώς εθνική λογική, αντιλαμβάνονται τον εξωτερικό κόσμο ως απειλή, αποφεύγουν την πολυμέρεια και στρέφονται περισσότερο στις πολιτικές προστατευτισμού και απομονωτισμού/εσωστρέφειας. Μια περιχαρακωμένη, ωστόσο, Αμερική σημαίνει περιχαράκωση συνολικά των δυτικών αξιών, ιδίως σε μια εποχή επέκτασης της ρωσικής κυριαρχίας στη μέση Ανατολή, προώθησης του νεοοθωμανικού οράματος εκ μέρους Ερντογάν και επίτασης του δημογραφικού προβλήματος στη Δύση απέναντι στα αναδυόμενα BRICS. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ε.Ε και το ΝΑΤΟ θα είναι τα πρώτα θύματα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι φυγόκεντρες δυνάμεις εντός της Ευρώπης θα ενισχυθούν σε βάρος των πολιτικών ενοποίησης, αλληλεγγύης και δίκαιης κατανομής βαρών. Επίσης, ποιος μπορεί με σιγουριά να αναμένει από τον Trump ως πρόεδρο των ΗΠΑ να τιμήσει το άρθρο 5 του καταστατικού περί αμοιβαίας αμυντικής στήριξης σε μέλη του ΝΑΤΟ.

Ο 45ος πρόεδρος θα κυβερνήσει έχοντας απόλυτη ρεπουμπλικανική πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Θα προτείνει, επίσης, νέο ανώτατο δικαστή της προτίμησής του στο Supreme Court, εξασφαλίζοντας συντηρητική πλειοψηφία για πολλά χρόνια. Μπορεί οι ΗΠΑ να διαθέτουν το πολιτειακό σύστημα με τους ελέγχους και τις αντισταθμίσεις, αλλά και τη θεσμική μνήμη πάνω από δύο αιώνων ώστε να αντέξει μια πολιτικά αντισυμβατική προεδρία Trump. Τι θα γίνει, όμως, με χώρες που δεν διαθέτουν την παράδοση των ΗΠΑ; Πόσο βαριά θα πέσει η σκιά του Trump σε χώρες όπου η δικαστική και η νομοθετική εξουσία κινδυνεύουν να γίνουν υποχείρια του κάθε εθνολαϊκιστή που θα βρεθεί στην εξουσία; Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι ήθελαν να στείλουν ένα μήνυμα τιμωρίας και οργής. Το ίδιο έκαναν οι Βρετανοί, το ίδιο ενδέχεται να κάνουν αύριο οι Γάλλοι. Η Marine Le Pen έστειλε συγχαρητήριο τηλεγράφημα στον Trump προκαλώντας νευρική κρίση στο Βερολίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ίσως επειδή βλέπουν ότι το ρεύμα της ξενοφοβίας και της αντίθεσης στην παγκοσμιοποίηση κερδίζει έδαφος μεταξύ των απλών ανθρώπων και ότι έτσι μπορεί να συμβεί σύντομα και στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες αυτό που συνέβη χθες στις ΗΠΑ. Μένε να δούμε εάν ο νέος Πρόεδρος των Η.Π.Α. θα εφαρμόσει τα όσα ανατριχιαστικά έχει αναγγείλει για την μεταναστευτική πολιτική, αν θα καταγγείλει την διεθνή συμφωνία για της κλιματική αλλαγή, αν θα αναθεωρήσει τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με το Μεξικό και τον Καναδά, αν θα επιβάλει απαγορευτικούς  δασμούς στα εισαγόμενα κινεζικά προϊόντα,  αν θα οδηγήσει τις ΗΠΑ και κατά συνέπεια ολόκληρο τον πλανήτη σε ένα φαύλο κύκλο προστατευτισμού και εμπορικών πολέμων που θα θύμιζαν εποχή μεσοπολέμου. Σε ότι αφορά τα καθ’ ημάς, η  επικράτηση Trump ναι μεν δεν ακυρώνει αλλά, σαφώς, υποβαθμίζει το μήνυμα της παρουσίας Obama στην Αθήνα. Δεν πρέπει μάλιστα να ξεχνάμε ότι ο νέος πρόεδρος, στις λίγες αναφορές του για το ελληνικό πρόβλημα, έδειξε σαφή διάθεση απαγκίστρωσης από την οικονομική κρίση της Ευρώπης. Όχι μόνον κάλεσε τη Γερμανία να ασχοληθεί με τα της Ελλάδας αλλά σχολίασε ότι η χώρα θα έπρεπε να έχει επιστρέψει στο εθνικό της νόμισμα και την επικαλέστηκε, λόγω χρέους, ως παράδειγμα προς αποφυγήν για τις ΗΠΑ.

 

Αυταρχικός, Ξενοφοβος και ρατσιστής

Με την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του βγήκαν στην επιφάνεια πολλά σεξουαλικά σκάνδαλα για τα οποία κατηγορήθηκε δημόσια από τους αντιπάλους του. Το περιοδικό Politico δημοσίευσε λίγους μήνες πριν τις εκλογές μία πλήρη λίστα με τις γυναίκες που έχουν δηλώσει δημόσια πως έχουν δεχθεί σεξουαλική επίθεση από τον Τράμπ, με τον ίδιο να αρνείται κάθε κατηγορία εις βάρος του. Το τελευταίο ντοκουμέντο που συζητήθηκε πολύ στις ΗΠΑ ήταν αυτό με το ηχητικό απόσπασμα, στο οποίο ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων φαίνεται να χυδαιολογεί και να μιλάει με υποτιμητικές εκφράσεις για τις γυναίκες, με «μαθήματα φλερτ» που είναι τουλάχιστον απρεπές.

Στην δημόσια ρητορική του, έχει υιοθετήσει ένα στυλ επιτηδευμένης ευθύτητας. Απεχθάνεται την εθιμοτυπία, τον καθωσπρέπει λόγο και μιλάει χρησιμοποιώvτας αρκετές φορές ακόμα και ακραίες εκφράσεις. Είναι ο πρώτος πρόεδρος στην ιστορία των σύγχρονων αμερικανικών εκλογών που έχει παρακινήσει σε βία δημόσια, τρέφοντας τις ορέξεις των ακραίων οπαδών του ακροατηρίου του, ενώ δεν έχει παραλείψει να αναφερθεί υποτιμητικά σε μειονότητες, στις οποίες μάλιστα έχει κηρύξει ανένδοτο πόλεμο. Άλλωστε ο ίδιος «διέταξε» να «γροθοκοπήσουν στο πρόσωπο» διαδηλωτές  που διαμαρτύρονταν κατά τη διάρκεια προεκλογικής του ομιλίας.

Απαγόρευση εισόδου στους Μουσουλμάνους, απέλαση όλων των ισπανόφωνων και δημιουργία τείχους στα σύνορα με το Μεξικό είναι μόνο μερικές από τις ακροδεξιές δεσμεύσεις του Τραμπ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του καμπάνιας. Ο Τραμπ δεν δίστασε να υπονοήσει πως η αντίπαλός του πρέπει να «δολοφονηθεί» όταν θερμοκέφαλος οπαδός στην Indiana φώναξε «shoot the bitch» κατά την διάρκεια ομιλίας του στην Indiana. Οι ακραίες θέσεις του δεν σταματάνε εκεί. Αποκορύφωμα όλων, το ναζιστικό παραλήρημα κατά του δημοσιογράφου Σέρζ Καβαλέσκι, ο οποίος αντιμετωπίζει πρόβλημα αναπηρίας.

Tην ίδια πληθωρικότητα επιδεικνύει και στα Social Media, με διαρκείς επιθέσεις όχι μόνο κατά των αντιπάλων του, αλλά και στελεχών του κόμματος από το οποίο προέρχεται, με χυδαίες εκφράσεις και απειλές ακόμα και κατά του συνυποψηφίου του για το χρήσμα των Ρεπουμπλικάνων, Τέντ Κρουζ. Οι New York Times δημοσίευσαν μία λίστα με χιλιάδες tweets του Τραμ, που στοχοποιούν, επιτίθενται και μειώνουν 282 πρόσωπα.

Ο Τραμπ κατάφερε για πρώτη φορά στα χρονικά την διάσπαση στο εσωτερικό του ρεπουμπλικανικού κόμματος. Πολλά σημαίνοντα στελέχη των Ρεπουμπλικάνων, όπως ο πρώην πρόεδρος Τζορτζ Μπούς έχει εκφράσει δημόσια τη δυσαρέσκειά του, ενώ την ημέρα των εκλογών διέρρευσε η πληροφορία πως ο ίδιος δεν ψήφισε Trump(!) στις εκλογές. Την οργή του Mπους μοιράζονται και άλλα στελέχη του κόμματος, τα οποία λίγους μήνες πριν τις εκλογές είχαν εκφράσει ανοιχτά την άποψη πως πρέπει να αποχωρήσει από την κούρσα διεκδίκησης της προεδρίας και οι Ρεπουμπλικάνοι να ορίσουν νέο υποψήφιο πρόεδρο.

Ο Ντόλαντ Τραμπ είναι αναμφισβήτητα το πρόσωπο των φετινών εκλογών, όχι όμως με τη θετική έννοια. Πρόκειται για τον πιο πρόδηλα ακραίο πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει συκοφαντίες, προσβλητικούς χαρακτηρισμούς, ψέμματα και λάσπη για να μειώσει την αντίπαλό του και όποιον στρέφονταν εναντίον του εξαιτίας της ακραίας ρητορείας του. Αποκορύφωμα της φασίζουσας ρητορικής του ήταν η επίσημη στήριξη από την νεοναζιστική οργάνωση Ku Klux Klan.

Οι αναλυτές φαίνονται καθησυχαστικοί, με τους περισσότερους να δηλώνουν πως η προεδρία του δεν θα είναι τόσο ακραία όσο ο ίδιος διακηρύττει. Το σίγουρο είναι ένα: Ο Τραμπ κατάφερε να τραυματίσει και να μολύνει την πιο δυνατή δημοκρατία του δυτικού κόσμου.

Δεν θα διστάσει να την «απολύσει».